LÂM VĂN H, 52 Tuổi, Huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Bệnh nhân bị TNLĐ ngã cao 2m đập gót chân xuống nền đất lúc khoảng 10h ngày 7/11/2021, sau Tn tỉnh, đau hạn chế vận động gót T. Gia đình đưa vào bệnh viện Nông nghiệp cấp cứu. Trên hình ảnh X-Quang gót T: Vỡ xương gót T . Trang chủ Khám bệnh online Cơ Xương Khớp Câu hỏi Chào bác sĩ, Em bị vỡ xương gót chân do ngã xe 10 ngày. Bác sĩ bảo em dùng nẹp để nẹp. Ngoài ra em có đắp thêm thuốc nam nữa. Nhưng hôm nay em để ý chân bị vỡ xương gót của em nhỏ hơn chân kia. Như vậy có sao không ạ? Trả lời Ảnh minh họa - Nguồn Internet Chào em,Gãy xương gót cũng tương tự như các gãy xương khác, pương pháp điều trị là cố định xương gãy ở tư thế bình thường bó bột hoặc nẹp nếu di lệch ít. Xương gãy khi được cố định đúng sẽ tự liền, không cần phải bó thuốc gian tổn thương 10 ngày thường không dẫn đến teo cơ chân 1 bên, do đó hiện tượng kích thước 2 chân không đều có thể đã tồn tại từ trước khi chấn thương. Một nguyên nhân nữa có thể gặp là do nẹp cố định không liên tục, gây di lệch làm biến dạng xương gót bên bị thương. Lúc này em nên tái khám chuyên khoa để bác sĩ đánh giá lại và nắn chỉnh em nhé!Thân mến. Mời tham khảo thêm Gãy xương gót chân là tình trạng phần xương gót bị gãy toàn phần hoặc gãy một phần, gãy gót chân rất hiếm những đây là xương chủ lực của bàn chân nên rất nguy hiểm và ảnh hưởng lớn đến hoạt động của bệnh với gãy xương gót chân, có rất nhiều loại gãy xương khác nhau như gãy ngang, gãy xoắn, gãy chéo, gãy có di lệch, gãy không di lệch. Tuy nhiên gãy xương vụn phần xương gót là loại đường gãy phổ biến nhất trong gãy gót chân và nếu bệnh nhân bị gãy di lệch thì càng phức tạp hồi sau khi gãy gót chân là phức tạp và tốn nhiều thời gian. Bạn nên đến các trung tâm phục hồi, bệnh viện tập các bài tập vật lý trị liệu nhé. Câu hỏi liên quan Tháo nẹp để xoa bóp chân có ảnh hưởng quá trình liền xương gót? Nên ăn uống như thế nào để phục hồi sức khỏe do vỡ xương quai gót? Tháo bột sớm có ảnh hưởng đến việc lành xương gót chân? Bài viết có hữu ích với bạn? Có thể bạn quan tâm Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình ©2010 - 2023 bởi Công ty Cổ phần Truyền Thông Hạnh Phúc Thông tin trên trang mang tính chất tham khảo, vui lòng không tự ý áp dụng, nếu không có sự đồng ý của bác sĩ điều trị. Nguồn chủ đề Gãy xương gót chân xương gót chân thường do lực lớn. Chẩn đoán bằng tia X và, nếu cần, CT. Nên hội chẩn chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để điều trị, có thể bó bột hoặc phẫu xương gót là một thương tổn nặng nhưng hiếm gặp, chỉ chiếm 1 đến 2% các loại gãy xương. Tuy nhiên, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, chúng có thể dẫn đến những di chứng. Có tới 10% loại gãy này bị bỏ sót ở khoa cấp thường, những vết gãy này là do tải trọng dọc trục có năng lượng cao xuống bàn chân ví dụ ngã từ độ cao xuống gót chân. Bởi vì những vết gãy này đòi hỏi lực lớn, chúng thường đi kèm với các chấn thương nghiêm trọng khác; 10% bệnh nhân gãy xương chày bị gãy chèn ép xương gót có loại liên quan đến mặt khớp. Các triệu chứng và dấu hiệu của gãy xương gót Thông thương, khu vực xung quanh xương gót và bàn chân sau rất đau và sưng nề. Bệnh nhân không thể đặt vật nặng lên bàn chân. X-quangĐôi khi cần chụp CTNếu nghi ngờ gãy xương gót, chụp X-quang tư thế trục và nghiêng cần chỉ được thực hiện nếu X-quang không rõ nhưng lâm sàng nghi ngờ gãy xương Bohler < 20°.Khi cần thêm chi tiết về kiểu gãy. Góc Bohler được xác định trên phim chụp tư thế nghiêng. Góc này được tạo bởi đường kẻ nối cạnh trên củ sau xương gót với phía trên diện khớp dưới sên với đường kẻ nối phía trên diện khớp dưới sên với cạnh trên mỏm xương gót phía trước. Thông thường, góc từ 20 đến 40°. Góc < 20° gợi ý gãy xương. Các bác sĩ lâm sàng cũng nên kiểm tra các thương tổn khác, như vỡ nén cột sống thắt lưng và hội chứng chèn ép khoang. Hội chẩn chấn thương chỉnh hìnhBảo tồn hay mổ tùy thuộc kiểu gãyCần hội chẩn chấn thương chỉnh xương gót phạm khớp nên được điều trị bằng phẫu thuật hoặc không vẫn còn nhiều tranh cãi. Nếu gãy xương gót không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể để lại di chứng nặng loại gãy này thường cho chấn thương rất mạnh lên trục dọc bàn chân, các thương tổn khác ví dụ, vỡ nén cột sống thắt lưng thường có kèm theo; một số biến chứng khác có thể bao gồm hội chứng chèn ép khoang lên tới 10%.Chẩn đoán dựa trên X-quang và CT nếu loại gãy phạm khớp nên được phẫu thuật hay điều trị bảo tồn vẫn còn nhiều tranh chẩn đoán gãy xương gót, luôn kiểm tra gãy cột sống thắt trị gãy ngoài khớp xương gót bằng PRICE, sau đó là bột. Bản quyền © 2023 Merck & Co., Inc., Rahway, NJ, USA và các chi nhánh của công ty. Bảo lưu mọi quyền. Gãy hoặc rạn xương gót chân là một chấn thương có thể xảy ra khi một phần hoặc toàn bộ xương gót bị vỡ. Đây là một loại chấn thương hiếm gặp, chỉ chiếm từ 1 đến 2% trong tổng số các trường hợp gãy xương. Mặc dù ít phổ biến, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, gãy hoặc rạn xương gót chân có thể gây ra những di chứng và ảnh hưởng đến khả năng vận động của khớp cổ chân trong tương lai nếu không được điều trị đúng chứng vỡ xương gót chânVỡ xương gót chân là thế nào? Vỡ hay rạn xương gót chân thường là kết quả của các tác động mạnh lên vùng gót chân như rơi, va chạm mạnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vỡ hay rạn xương gót chân cũng có thể do các bệnh lý như thoái hóa gót chân hoặc gai gót chân. Những bệnh này thường phát triển một cách âm thầm và khó được phát hiện nếu không thực hiện thăm khám định hay nứt xương gót chân là tình trạng một vết nứt nhỏ xuất hiện trên xương, gây đau và khó chịu. Đây là một dạng của gãy xương, trong đó xương bị vỡ nhưng không di chuyển hoặc bị lệch khỏi vị trí bình bị đau gót chân, người bệnh sẽ có các triệu chứng Khi xảy ra chấn thương mạnh vào vùng gót chân, xương gót chân có thể bị gãy, gây ra cảm giác đau buốt và khó chịu. Nếu chỉ là rạn xương, đau nhức sẽ ít hơn và khó nhận biết. Tuy nhiên, nếu da gót chân xuất hiện các vết bầm tím do tụ máu đông hoặc sưng to, vòm phẳng lõm bị biến dạng, có thể đây là dấu hiệu của gãy xương gót chân. Nếu các xương bị di lệch hoặc gãy hở, có thể làm biến dạng gót chân tùy theo mức độ nặng nhẹ của bệnh. Khi nghi ngờ về dấu hiệu gãy xương gót chân hoặc có các chấn thương mạnh ở chân, người bệnh cần nhanh chóng đến khám bác sĩ để tìm ra bất thường và nhận được phương pháp điều trị hiệu nhân gãy xương gót chânTheo thống kê mới nhất của Bộ Y tế, tỷ lệ gãy xương gót ngón chân chiếm khoảng 2% trong số tổng số 60% trường hợp gãy xương ở phần cổ chân. Những người ở độ tuổi lao động, có công việc đòi hỏi hoạt động nhiều, đặc biệt là làm việc đứng lâu hay phải di chuyển nhiều, thường là đối tượng dễ mắc bệnh xương gót chân thường xảy ra do tác động một lực mạnh, đột ngột vào phần gót chân. Xương bộ phận này không chịu được, dẫn đến nứt, rạn dần và gãy xương. Các trường hợp gãy xương gót chân có thể bao gồm gãy xương ngang, gãy xoắn, xương bị dập vỡ, gãy bị lệch khỏi vị trí ban đầu hoặc không bị điều trị gãy xương gót chân, có thể sử dụng phương pháp bảo tồn, tức là không cần phẫu thuật, tuy nhiên, tùy vào mức độ nghiêm trọng của xương gót chân khi gãy, cũng có thể phải áp dụng phẫu trị nứt xương gót chânKhi bị rạn xương gót chân, nứt xương hoặc gãy xương, người bệnh cần tuân thủ chế độ chăm sóc tốt nhất để đạt được hiệu quả tối ưu. Sau khi được chẩn đoán về tình trạng gãy xương gót chân, bác sĩ sẽ đưa ra biện pháp điều trị phù hợp nhất. Trong đó, phương pháp điều trị bảo tồn không cần phẫu thuật và phẫu thuật đều có thể được áp dụng, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của gãy nhiên, thời gian để khỏi hoàn toàn sau khi bị rạn xương, nứt xương hoặc gãy xương gót chân phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể và phương pháp điều trị được áp trị bảo tồnTùy thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí và mức độ nghiêm trọng của vết gãy, giới tính, độ tuổi… để bác sĩ có thể đưa ra phương pháp điều trị gãy xương gót chân hiệu quả nhất cho bệnh nhân. Trong một số trường hợp, phương pháp điều trị bảo tồn có thể được áp dụng, chẳng hạn nhưVết gãy không bị lệch hoặc chỉ bị lệch nhẹ, không vượt qua gót chân gãy bị lệch, nhưng bệnh nhân bị phù nề mô mềm, tuổi cao hoặc có các vấn đề sức khỏe khác khiến việc sử dụng thuốc gây mê hoặc gây tê là không khả trường hợp gãy xương gót chân phức tạp hoặc ảnh hưởng đến chức năng của thuật điều trị bảo tồn gãy xương gót chân bao gồm việc bó bột. Sau đó, bột sẽ được thay đổi vào ngày thứ 10 và tiếp tục bó trong khoảng 6 đến 8 tuần tiếp theo. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân cần di chuyển bằng nạng và không đặt trọng lượng lên trị gãy xương gót chân bằng phẫu thuậtPhương pháp điều trị bó bột xương gót chân đã từng được áp dụng rộng rãi trong quá khứ. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ y khoa hiện đại, chẩn đoán và điều trị gãy xương gót chân đã có nhiều tiến bộ. Nhờ sự phát triển của công nghệ hình ảnh và các loại thuốc kháng sinh chất lượng cao, phẫu thuật xương gót chân được thực hiện phổ biến hơnXương gót chân có tác dụng quan trọng trong việc đi lại và chịu trọng lượng của cơ thể. Do đó, sau phẫu thuật hoặc điều trị bằng bó bột, người bệnh cần cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cần thiết cho việc phục hồi xương gót ra sử dụng những biện pháp vật lý trị liệu là hết sức cần thiết sau thời gian phẫu thuật hoặc bó bột. Tất cả cần nghe theo chỉ dẫn của bác sĩ để giúp vết thương hồi phục một cách tốt thể thấy điều trị gãy xương gót chân như thế nào còn tùy thuộc vào tình trạng vết thương của bệnh nhân. Để từ đó các bác sĩ chuyên khoa đưa ra phương pháp điều trị gãy xương một cách tốt nhất. Với những bệnh viện không đủ yếu tố thiết bị y tế để làm phẫu thuật thì bệnh nhân sẽ được chuyển lên các tuyến trên để điều trị. HỏiChào bác sĩ! Tôi bị gãy xương gót chân do té ngã thang. Điều trị bằng bó bột, tuy nhiên đã 1 tháng tháo bột nhưng đi lại vẫn tập tễnh và đôi khi đau cơ. Tôi muốn hỏi bác sĩ, làm thế nào để nhanh chóng đi lại bình thường, hết cơn đau sau gãy xương gót chân? Xin cảm ơn bác sĩ!Câu hỏi khách hàng ẩn danhTrả lờiChào bạn! Gãy xương gót là một chấn thương toàn phần hay một phần ở xương gót, đây là xương chịu sức nặng của cơ thể khi đứng đi nên gây nhiều ảnh hưởng đến hoạt động của người bệnh nếu không được chữa trị kịp thời và đúng trị gãy xương gót bảo tồn bằng băng bột, nẹp bột hay các loại nẹp cổ chân được sử dụng phổ biến mặc dù hiện nay có thể điều trị bằng phẫu thuật nhưng kết quả cải thiện chức năng của hai phương pháp này là ngang xương gót có ít mạch máu nuôi so với các xương khác trong cơ thể và là vùng chịu sức nặng của toàn bộ trọng lượng cơ thể nên thời gian lành và phục hồi lâu hơn, mất 4 - 6 tuần mới can xương vững và mất 3 - 6 tháng mới đi lại sinh hoạt hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, nếu được tập luyện ngay trong bột và ngay sau khi tháo bột thì chức năng cổ bàn chân sẽ phục hồi hoàn toàn không để lại di chứng bạn vậy, với thắc mắc “làm thế nào để nhanh chóng đi lại bình thường, hết cơn đau sau gãy xương gót chân?” Bạn nên đến các cơ sở phục hồi chức năng để được hướng dẫn tập luyện và điều trị cụ thể càng sớm càng tốt. Bạn có thể đến tại các bệnh viện thuộc Hệ thống Y tế Vinmec để bác sĩ tư vấn cụ thể ơn bạn đã tin tưởng Vinmec. Trân trọng! Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Được giải đáp bởi Thạc sĩ, Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Thanh Bình - Bác sĩ Phục hồi chức năng - Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng. Nguồn chủ đề Tổn thương dây chằng cổ chân rất phổ biển, thường gặp nhất là do lật bàn chân vào trong. Các dấu hiệu chung là đau, sưng nề, ấn có điểm đau, nặng nhất ở vùng mắt cá chân trước bên. Chẩn đoán dựa vào thăm khám lâm sàng và phim chụp X-quang. Phương án điều trị là bảo vệ, nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép và nâng cao chi PRICE, vận động chịu lực sớm với đứt dây chằng nhẹ và giữ cố định theo liệu pháp vật lý trị liệu với đứt dây chằng trung bình và nặng; một số trường hợp rất nặng cần phải phẫu dây chăng cổ chân quan trọng nhất là Dây chằng delta dây chằng khỏe phía trong cổ chânDây chằng sên-mác trước và sau các thành phần của dây chằng bên ngoài Dây chằng mắt cá chân Lật trong cổ chân quay bàn chân vào trong làm đứt dây chằng bên ngoài, thường bắt đầu với dây chằng sên-mác trước. Hầu hết các tổn thương dây chằng là do lật ngoài cổ chân. Đứt dây chằng độ 2 và độ 3 đôi khi gây khớp mất vững mạn tính và có xu hướng làm nặng thêm tình trạng tổn thương. Lật trong bàn chân cũng có thể gây ra vỡ vòm xương sên, có hoặc không có tổn thương dây chằng cổ chân kèm ngoài cổ chân xoay bàn chân ra bên ngoài tác động lực mạnh vào khớp bên trong. Lực này thường gây ra gãy mắt cá trong hơn là đứt dây chằng vì dây chằng delta rất chắc khỏe. Tuy nhiên, xoay ngoài cũng có thể gây đứt dây chằng. Lật ngoài cổ chân cũng tạo lực lên các khớp ngoài; lực nén thường kết hợp với gấp cổ chân, có thể làm gãy đầu xa xương mác hoặc rách dây chằng khớp chày mác dưới syndesmosis đứt dây chằng cổ chân cao. Đôi khi lật ngoài cổ chân tạo lực truyền dọc xương mác, gây gẫy chỏm xương mác vị trí ngần khới gối gọi là gãy Maisonneuve.Đứt dây chằng tái diễn có thể dẫn đến mất vững khớp cổ chân do đó gây ra thêm tổn thương khác. Hầu hết đứt dây chằng cổ chân đều ở mức độ nhẹ Độ 1 hoặc 2. Các triệu chứng và dấu hiệu của bong gân cổ chân Đứt dây chằng cổ chân gây đau, sưng, và thỉnh thoảng gây co cơ. Vị trí đau và sưng có thay đổi tùy theo loại thương tổn Đứt dây chằng do lật trong bàn chân Hay tổn thương dây chằng bám mắt cá ngoàiĐứt dây chằng do lật ngoài bàn chân Hay tổn thương dây chằng deltaGãy Maisonneuve Trên đầu gần của xương mác cũng như ở mắt cá trong và thỉnh thoảng ở mắt cá ngoàiĐứt dây chằng độ 3 hoàn toàn, thường liên quan đến dây chằng phía trong và ngoài Thường lan tỏa đôi khi cổ chân trông như hình quả trứng Nói chung, đau là dấu hiệu xuất hiện nhiều tại vị trí chằng tổn thương chứ không phải trên xương; Đau ở trên xương nhiều hơn trên dây chằng thường là dấu hiệu của gãy chấn thương dây chằng cổ chân nhẹ độ 1, đau và sưng thường ít, nhưng cổ chân bị yếu đi và có nguy cơ tái phát. Hồi phục mất hàng giờ đến vài dây chằng cổ chân độ trung bình đến nặng độ 2, cổ chân thường bị sưng và tụ máu; khó khăn khi đi bộ và gây đau. Hồi phục mất vài ngày đến vài dây chằng rất nặng độ 3, toàn bộ cổ chân có thể bị sưng và tụ máu. Cổ chân không vững và không thể chịu được trọng lượng. Thần kinh cũng có thể bị tổn thương. Sụn khớp có thể bị rách, dẫn đến đau kéo dài, sưng tấy, mất vững khớp, viêm khớp và thỉnh thoảng có bất thường về dáng đi. Điều trị tổn thương cổ chân rất nặng thường mất từ 6 đến 8 tuần. Đánh giá lâm sàngĐôi khi chụp X-quang để loại trừ gãy xươngHiếm khi chụp MRIChẩn đoán đứt dây chằng cổ chân đầu tiên là lâm sàng; không phải mọi bệnh nhân đều cần đến chụp pháp áp lực để đánh giá độ toàn vẹn của dây chằng là rất quan trọng. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có dấu hiệu đau, sưng hoặc co cơ, các xét nghiệm thường trì hoãn cho đến khi X-quang loại trừ được gãy xương. Ngoài ra, sưng và co cơ có thể làm khó đánh giá độ vững của khớp; do đó, kiểm tra lại sau vài ngày. Cổ chân có thể được cố định cho đến khi có thể thăm khám rút ngăn kéo trước được thực hiện để đánh giá sự vững của dây chằng sên-mác trước và do đó giúp phân biệt giữa độ 2 và 3 trong đứt dây chằng cổ chân bên ngoài. Đối với test này, bệnh nhân ngồi hoặc nằm ngửa với đầu gối hơi gấp; người khám dùng 1 tay ngăn cản sự di chuyển về phía trước của đầu xa xương chày, trong khi tay còn lại nắm gót chân, kéo nó về phía trước. Chuyển động về phía trước của bàn chân cho thấy một vết rách độ 3. Đứt dây chằng cổ chân cao nên được cân nhắc khi xoay ngoài là một cơ chế và khi xoay ngoài làm đau; Khớp chày-mác dưới, vị trí gần vòm xương sên, có thể gây đau. Nếu các phát hiện gợi ý đứt dây chằng delta hoặc mộng chày mác, bác sỹ nên kiểm tra để tìm các dấu hiệu gãy đầu gần xương dây chằng cổ chân nên được phân biệt với vỡ xương đốt bàn 5, chấn thương gân Achilles, và vỡ xương sên, có thể gây ra các triệu chứng tương tự. Chụp X-quang cổ chân trước sau, bên, và nghiêng được thực hiện để loại trừ gãy xương biểu hiện rõ trên lâm sàng. Các tiêu chuẩn lâm sàng các nguyên tắc cổ chân Ottawa được sử dụng để xác định xem liệu có cần chụp X-quang hay không; các tiêu chuẩn này được sử dụng để giúp hạn chế tia X cho bệnh nhân có nhiều khả năng bị gãy xương cần điều trị đặc biệt. Chụp X-quang cổ chân chỉ được thực hiện nếu bệnh nhân có đau cổ chân và một trong những điều sau đây Tuổi > 55Mất khả năng chịu trọng lượng ngay sau chấn thương và trong khoa cấp cứu cho 4 bước, có kèm hoặc không đi khập khiễngCảm giác đau tại xương trong vòng 6 cm từ cạnh sau hoặc đỉnh hai mắt cáNếu có gãy xương Maisonneuve, chụp X-quang có thể thấy rộng khớp chày mác dưới mortise.Đứt dây chằng cổ chân gây đau sau 6 tuần có thể yêu cầu làm test bổ sung ví dụ MRI để xác định các tổn thương nhỏ và bị bỏ sót, chẳng hạn như gãy vòm xương sên, đứt syndesmosis hoặc các dây chằng khác. RICE nghỉ ngơi, chườm đá, băng chun và nâng cao chi và vận động sớm với tổn thương nhẹBất động và/hoặc phẫu thuật cho tổn thương mức độ vừa hoặc nặngHầu hết đứt dây chằng cổ chân hồi phúc tốt với sự can thiệp tối thiểu và vận động sớm. Nẹp làm giảm đau nhưng không ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Nạng được sử dụng cho tất cả các trường hợp đứt dây chằng cổ chân cho đến khi bệnh nhân đi lại bình thường. Các điều trị khác phụ thuộc vào mức độ nặng của tổn thương Đứt dây chằng nhẹ ví dụ độ 2 RICE, bao gồm cố định của mắt cá ở vị trí trung tính bằng nẹp hoặc miếng đệm có sẵn, sau đó là vận động và vật lý trị liệu Đứt dây chằng nặng ví dụ, độ 3 C định có thể bó bột, phẫu thuật để sửa chữa, và vật lý trị liệu Đứt dây chằng cổ chân cao cần bó bột vài tuần. Trước khi chẩn đoán đứt dây chằng cổ chân, hãy xem xét các gãy xương bàn chân ngón 5, chấn thương gân Achilles hoặc gãy xương dụng các quy tắc cổ chân Ottawa để giúp quyết định xem liệu chụp X-quang có cần giá độ vững của khớp bằng nghiệm pháp áp lực ví dụ, nghiệm pháp rút ngăn kéo trước, nhưng nếu cần thiết, trì hoãn thử nghiệm này cho đến khi giảm sưng và khích vận động sớm nếu tổn thương nhẹ. Bản quyền © 2023 Merck & Co., Inc., Rahway, NJ, USA và các chi nhánh của công ty. Bảo lưu mọi quyền.

vỡ xương gót chân